Po zwykłej wymianie oleju hydraulicznego odpowietrzanie układu w ciągniku najczęściej nie jest potrzebne. Układ usuwa powietrze sam podczas spokojnej pracy. Ręczna ingerencja staje się konieczna wtedy, gdy pompa, przewód ssawny albo siłownik zostały opróżnione z oleju. Nie wolno uruchamiać pompy na sucho, ponieważ może dojść do jej szybkiego uszkodzenia.
Jak rozpoznać zapowietrzenie układu?
Powietrze w oleju hydraulicznym jest ściśliwe, dlatego układ może reagować z opóźnieniem, a siłowniki zaczynają pracować nierówno. Przed rozpoczęciem odpowietrzania sprawdź jednak, czy objawy nie wskazują na zużycie pompy, nieszczelność tłoka albo problem z zaworem.
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Działanie |
|---|---|---|
| Szarpanie siłownika i nierówny ruch | Powietrze w oleju, niski poziom oleju lub nieszczelność strony ssawnej | Sprawdź poziom oleju, przewody ssawne i wykonaj spokojne cykle pracy |
| Piana lub intensywne bulgotanie w zbiorniku | Zasysanie powietrza albo zbyt niski poziom oleju | Skontroluj połączenia między zbiornikiem a pompą oraz uzupełnij olej |
| Głośna praca pompy, brzęczenie lub grzechotanie | Powietrze, kawitacja, ograniczony dopływ oleju albo zużycie pompy | Nie zwiększaj obrotów. Sprawdź stronę ssawną i przerwij pracę, jeśli dźwięk nie ustępuje |
| Stały spadek siły mimo odpowietrzenia | Zużycie pompy, nieszczelność wewnętrzna siłownika lub problem z zaworem | Wykonaj pomiar ciśnienia i zleć dalszą diagnostykę serwisowi |
Nieszczelność strony ssawnej jest szczególnie podstępna. Odcinek ten prowadzi od zbiornika do pompy, więc przy nieszczelności powietrze może być zasysane do układu bez widocznego wycieku oleju. Jeżeli po odpowietrzeniu objawy szybko wracają, właśnie ten fragment należy sprawdzić w pierwszej kolejności.
Jak bezpiecznie odpowietrzyć układ hydrauliczny?
Przed rozpoczęciem ustaw ciągnik na równym podłożu, opuść narzędzie na ziemię i usuń ciśnienie z układu zgodnie z instrukcją obsługi. Nie wkładaj dłoni w pobliże przewodów pod ciśnieniem. Olej hydrauliczny może spowodować poważne obrażenia nawet przez niewielką szczelinę.
- Sprawdź poziom oleju – uzupełnij go do wartości wskazanej przez producenta. Zbyt niski poziom może powodować zasysanie powietrza przez pompę.
- Skontroluj stronę ssawną – obejrzyj przewód od zbiornika do pompy, opaski, uszczelnienia, króćce i połączenia gwintowane. Zwróć uwagę na pęknięcia, luzy oraz ślady zasysania powietrza.
- Uruchom silnik na niskich obrotach – przez pierwsze chwile nie obciążaj układu i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Pompa musi mieć zapewniony dopływ oleju.
- Wykonuj spokojne, pełne cykle pracy – kilkakrotnie wysuń i cofnij siłownik bez obciążenia, o ile konstrukcja ciągnika na to pozwala. Nie doprowadzaj do długotrwałego trzymania dźwigni w położeniu przelewowym.
- Obserwuj zbiornik – sprawdzaj, czy piana i intensywne mieszanie oleju stopniowo ustępują. W razie spadku poziomu zatrzymaj pracę i uzupełnij olej.
- Użyj odpowietrznika siłownika, jeśli został przewidziany – ustaw siłownik tak, aby odpowietrznik znajdował się najwyżej, poluzuj go zgodnie z instrukcją i wykonuj powolny ruch. Zamknij odpowietrznik, gdy zacznie wypływać olej bez pęcherzy powietrza.
Nie każdy siłownik ma śrubę odpowietrzającą. Jeżeli producent jej nie przewidział, powietrze usuwa się zwykle przez spokojne, pełne ruchy w obu kierunkach. Po odpowietrzaniu siłownika sprawdź jego pracę najpierw bez obciążenia, a dopiero później podczas normalnej pracy.
W układach Load Sensing (LS) procedura może różnić się od tej stosowanej w prostych układach z pompą zębatą. Pompa LS zmienia wydatek zależnie od zapotrzebowania układu, dlatego przed odpowietrzaniem trzeba sprawdzić instrukcję obsługi konkretnego modelu. Nie odkręcaj przypadkowych przewodów ani korków w pompie, jeśli DTR nie wskazuje ich jako punktu odpowietrzania.
Czego nie robić podczas odpowietrzania?
Nie uruchamiaj pompy na wysokich obrotach, gdy podejrzewasz brak oleju lub zapowietrzenie. Praca z niedostatecznym dopływem oleju może wywołać kawitację, czyli powstawanie i zapadanie się pęcherzy gazu w strefie podciśnienia. Zjawisko to uszkadza powierzchnie robocze pompy i może szybko zamienić prosty problem z powietrzem w kosztowną awarię.
Nie zakładaj też, że każdy dźwięk pompy jest normalny. Zwiększenie hałasu podczas pracy funkcji hydraulicznej może wynikać ze wzrostu wydatku lub obciążenia, ale brzęczenie połączone z pianą, szarpaniem albo spadkiem wydajności wymaga kontroli. Jeżeli dźwięk nie ustępuje po sprawdzeniu poziomu oleju i strony ssawnej, przerwij testy i skorzystaj z pomocy serwisu.
Kiedy odpowietrzanie nie rozwiąże problemu?
Jeśli ruchy nadal są nierówne, ciśnienie jest niestabilne albo układ szybko ponownie się zapowietrza, przyczyna może leżeć poza samym powietrzem. Zużyta pompa nie odzyska wydajności po wykonaniu kolejnych cykli. Podobne objawy powodują nieszczelne uszczelnienia tłoka, zużyty rozdzielacz, zatkany filtr lub ograniczenie przepływu na przewodzie ssawnym.
Do dalszej diagnostyki potrzebny może być pomiar ciśnienia w punktach wskazanych przez producenta oraz kontrola temperatury oleju. Nie rozbieraj pompy ani zaworów bez dokumentacji serwisowej, ponieważ w wielu układach ustawienia elementów mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracy.
Kontrola przed powrotem do pracy
Po odpowietrzaniu wykonaj końcową kontrolę ciągnika. Do pracy możesz wrócić, gdy wszystkie poniższe punkty są spełnione:
- Siłowniki wykonują płynne ruchy w całym zakresie pracy.
- W zbiorniku nie ma piany ani intensywnego bulgotania oleju.
- Nie widać wycieków na przewodach, złączach i przy siłownikach.
- Pompa nie wydaje utrzymujących się, nietypowych dźwięków.
- Temperatura oleju pozostaje w zakresie przewidzianym dla danego ciągnika.
- Poziom oleju pozostaje stabilny po kilku cyklach pracy.
Po standardowej wymianie oleju wystarcza zwykle spokojne uruchomienie i samoczynne odpowietrzenie układu. Jeżeli pompa była demontowana, opróżniono jej obudowę albo rozłączono przewód ssawny, najpierw trzeba zapewnić jej dopływ oleju zgodnie z instrukcją producenta. Powracające zapowietrzenie oznacza najczęściej nieszczelność po stronie ssawnej lub zużycie podzespołu, a nie konieczność ciągłego powtarzania tej samej procedury.
