Filtr powietrza w ciągniku zatrzymuje kurz i pył, zanim trafią do cylindrów oraz turbosprężarki. W starszych maszynach często wykorzystuje do tego ruch wirowy i kąpiel olejową, a w nowszych – porowaty wkład papierowy lub włókninowy. Ma to szczególne znaczenie podczas pracy w polu, ponieważ pył zawierający kwarc działa na elementy silnika jak ścierniwo.
Dlaczego filtr powietrza jest tak ważny?
Silnik ciągnika pobiera powietrze bezpośrednio z otoczenia, a podczas orki, uprawy gleby czy żniw w powietrzu znajduje się dużo kurzu i drobnych cząstek roślin. Filtr powietrza stanowi pierwszą barierę układu dolotowego. Zatrzymuje zanieczyszczenia, zanim dostaną się do cylindrów, zaworów i pierścieni tłokowych.
Pył polny nie jest zwykłym zabrudzeniem. Często zawiera cząstki piasku i kwarcu, które mogą działać jak papier ścierny. Szczególnie narażona jest turbosprężarka. Jej wirnik obraca się z bardzo dużą prędkością, dlatego nawet drobne zanieczyszczenia mogą uszkodzić łopatki i przyspieszyć zużycie łożysk.
Brudny filtr może ograniczać przepływ powietrza, a nieszczelny układ dolotowy pozwala pyłowi ominąć filtr. W obu przypadkach silnik traci warunki do prawidłowego spalania, może zużywać więcej paliwa i szybciej się zużywać.
Jak działa filtr cyklonowy, czyli mokry?
Filtr cyklonowy, nazywany też filtrem mokrym lub filtrem z kąpielą olejową, był stosowany między innymi w starszych ciągnikach Ursus i Zetor. Jego budowa różni się od filtra samochodowego. Zamiast papierowego wkładu ma obudowę, elementy kierujące przepływem powietrza, siatki oraz dolny osadnik z olejem.
Zasysane powietrze zostaje wprawione w ruch wirowy. Pod wpływem siły odśrodkowej cięższe cząstki kurzu są odrzucane w stronę ścianek obudowy. Następnie opadają do dolnej części filtra, gdzie znajduje się lustro oleju. Zanieczyszczenia przyklejają się do oleju i pozostają w osadniku, zamiast wrócić do strumienia powietrza.
Siatki znajdujące się w filtrze zatrzymują większe zanieczyszczenia, na przykład grudki ziemi lub większe fragmenty roślin. Olej przejmuje natomiast drobniejszy pył. Skuteczność układu zależy od prawidłowego poziomu oleju, czystości osadnika i szczelnego zamknięcia obudowy.
Filtr mokry nie ma typowego wkładu, który po prostu wyjmuje się i wyrzuca. Wymaga demontażu osadnika, usunięcia starego oleju, oczyszczenia siatek i uzupełnienia świeżego oleju do poziomu wskazanego przez producenta. Dzięki dużej pojemności może dobrze sprawdzać się w silnie zapylonym środowisku, ale zaniedbany szybko traci swoje właściwości.
Jak działa filtr suchy?
W filtrze suchym powietrze przechodzi przez porowaty materiał filtracyjny, najczęściej papierowy, włókninowy lub wykonany z innego materiału przeznaczonego do filtracji powietrza. Wkład ma zwykle kształt harmonijki. Takie ułożenie zwiększa powierzchnię filtrującą bez powiększania całej obudowy.
Cząstki kurzu zatrzymują się na powierzchni oraz w strukturze materiału. Powietrze przechodzi przez mikroskopijne pory, ale większe zanieczyszczenia pozostają po stronie wlotowej wkładu. Z czasem pył zatyka pory, przez co rośnie opór przepływu. Dlatego wkład należy czyścić zgodnie z instrukcją lub wymienić, gdy jest uszkodzony albo nadmiernie zabrudzony.
W wielu ciągnikach stosuje się filtr wstępny i filtr główny. Pierwszy zatrzymuje większe zanieczyszczenia, a drugi odpowiada za dokładniejsze oczyszczanie powietrza. Wkład musi być wykonany z materiału o właściwej strukturze. Zbyt słaba filtracja może przepuścić pył, a zbyt duży opór ograniczy dopływ powietrza do silnika.
Filtr suchy jest wygodny w obsłudze, ale nie powinien być myty wodą ani uderzany o twarde przedmioty. Uszkodzenie papieru lub uszczelki może stworzyć drogę dla nieprzefiltrowanego powietrza.
Filtr mokry i suchy – czym się różnią?
Oba rozwiązania mają ten sam cel, ale wykorzystują inną zasadę filtracji. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Cecha | Filtr mokry | Filtr suchy |
|---|---|---|
| Metoda czyszczenia | Opróżnienie i umycie osadnika, czyszczenie siatek oraz wymiana oleju | Ostrożne czyszczenie wkładu lub jego wymiana |
| Odporność na wilgoć | Olej pomaga zatrzymywać zanieczyszczenia, ale poziom i stan oleju muszą być prawidłowe | Wilgoć może pogorszyć pracę wkładu, dlatego należy chronić go przed zamoczeniem |
| Zastosowanie | Starsze ciągniki i praca w silnym zapyleniu | Nowsze ciągniki oraz układy wymagające dokładnej filtracji |
| Obsługa | Bardziej pracochłonna, lecz bez typowej wymiany wkładu po każdym zabrudzeniu | Szybka, ale wkład ma ograniczoną trwałość i wymaga kontroli |
O rodzaju filtra decyduje konstrukcja konkretnego ciągnika. Nie należy zastępować filtra mokrego suchym ani odwrotnie bez rozwiązania przewidzianego przez producenta.
Jak dbać o filtr powietrza w ciągniku?
W czasie intensywnych prac polowych filtr powinien być kontrolowany częściej niż wynikałoby to z samego kalendarza. Interwał wymiany zależy od modelu silnika i zapylenia. Orientacyjne wartości, spotykane w praktyce, wynoszą około 400–800 motogodzin dla silników czterocylindrowych oraz 300–600 motogodzin dla silników sześciocylindrowych. Nie są to jednak uniwersalne terminy. W bardzo suchych i pylących warunkach filtr może wymagać wcześniejszej wymiany.
Wkład suchy przedmuchuje się sprężonym powietrzem od strony czystej do brudnej, czyli od wewnątrz na zewnątrz. Taki kierunek wypycha kurz z materiału. Przedmuch od strony zewnętrznej może wcisnąć zanieczyszczenia głębiej w strukturę wkładu albo uszkodzić papier. Zawsze należy stosować ciśnienie i odległość zalecane w instrukcji danego ciągnika.
Czyszczenie filtra cyklonowego można przeprowadzić w następującej kolejności:
- Wyłącz silnik, odczekaj, aż elementy ostygną, i zdejmij dolny osadnik.
- Wylej zużyty olej oraz usuń pył i osad z wnętrza osadnika.
- Wyjmij siatki, oczyść je i sprawdź, czy nie są uszkodzone.
- Przetrzyj wnętrze obudowy, uzupełnij olej do oznaczonego poziomu i zamontuj osadnik.
Podczas codziennej obsługi sprawdź także:
- czy obudowa filtra jest prawidłowo zamknięta,
- czy uszczelki nie są pęknięte ani odkształcone,
- czy przewody i opaski układu dolotowego nie mają pęknięć,
- czy na rurach i połączeniach nie ma śladów zasysanego pyłu.
Nieszczelność powoduje zasysanie tak zwanego lewego powietrza, czyli powietrza, które omija filtr. Skutki mogą obejmować:
- przedostawanie się kurzu do turbosprężarki i cylindrów,
- przyspieszone zużycie łopatek wirnika oraz łożysk turbiny,
- ścieranie tulei cylindrowych i pierścieni tłokowych,
- spadek kompresji, mocy i wzrost zużycia oleju.
Jeśli po wyczyszczeniu lub wymianie filtra ciągnik nadal traci moc, pojawia się nietypowy gwizd turbosprężarki albo rośnie zużycie oleju, potrzebna jest kontrola całego układu dolotowego. Sam filtr nie usunie skutków uszkodzonej turbiny lub nieszczelnych przewodów.
Czysty filtr i szczelny układ dolotowy to niedrogi sposób ochrony silnika przed pyłem, a przede wszystkim przed kosztownym zużyciem turbosprężarki i elementów cylindrowo-tłokowych.
