Jak zamontować dodatkowe wyjście hydrauliczne?

Dodatkowe wyjście hydrauliczne w koparce montuje się dopiero po rozpoznaniu schematu układu, typu pompy i wolnych sekcji rozdzielacza. Nie ma jednego, uniwersalnego miejsca wpięcia. Błędne podłączenie może powodować spadki ciśnienia, przegrzewanie oleju, a w skrajnym przypadku uszkodzić pompę główną lub rozdzielacz.

Dlaczego nie ma jednego sposobu montażu?

Układ hydrauliczny maszyny budowlanej tworzą współpracujące pompa, rozdzielacz, przewody, zawory przelewowe, obwody sterowania i odbiorniki. Zmiana jednego fragmentu wpływa na pozostałe funkcje. Rozwiązanie, które działa w ciągniku rolniczym z pompą o stałym wydatku, nie musi działać w koparce z układem Load Sensing.

Dlatego przed zakupem dodatkowego rozdzielacza lub elektrozaworów trzeba sprawdzić DTR i schemat hydrauliczny konkretnej maszyny. W starszych koparkach, takich jak Komatsu PW30-1 z 1993 roku, dokumentacja może nie opisywać przygotowania pod nowoczesny osprzęt. Nie oznacza to jednak, że można wybrać dowolny przewód i podłączyć do niego nowe wyjście.

Jak znaleźć odpowiedni punkt wpięcia?

Diagnostykę najlepiej przeprowadzić w określonej kolejności. Samo znalezienie przewodu, w którym pojawia się olej, nie wystarcza. Trzeba wiedzieć, jaką funkcję pełni dana sekcja i jakie parametry ma cały obwód.

1. Przeanalizuj schemat hydrauliczny. W DTR szukaj pompy głównej, rozdzielacza, sekcji pomocniczych, przewodu powrotnego oraz ewentualnych obwodów młota, skarpówki lub innego osprzętu. Schemat powinien pokazać nie tylko zasilanie, lecz także powrót oleju i sposób sterowania.
2. Ustal typ układu. W układzie o stałym wydatku pompa tłoczy olej według innej zasady niż w systemie Load Sensing. W układzie LS pompa zwiększa wydajność i ciśnienie w reakcji na sygnał obciążenia z rozdzielacza. Wpięcie dodatkowego obwodu bez prawidłowego podłączenia sygnału LS może zakłócić pracę całej hydrauliki.
3. Sprawdź wolne sekcje rozdzielacza. Niektóre maszyny mają przygotowanie pod linię młota, chwytaka albo skarpówki. Taka sekcja może być użyteczna, ale trzeba potwierdzić w dokumentacji, czy jest jedno- czy dwukierunkowa, jaki ma powrót i czy może pracować z wymaganym osprzętem.
4. Porównaj przepływ i ciśnienie. Ustal wymagany przepływ oleju w litrach na minutę oraz ciśnienie robocze osprzętu. Sprawdź, czy sekcja, przewody, szybkozłącza i zawory mają odpowiednią przepustowość oraz ciśnienie nominalne. Zbyt mały przekrój przewodu może powodować straty ciśnienia i wzrost temperatury oleju.
5. Zweryfikuj sposób sterowania. Ustal, czy nowa funkcja ma działać niezależnie, czy tylko zamiast istniejącego obwodu. Elektrozawór przełączający przepływ zwykle wybiera jeden z obwodów, ale nie zapewnia ich jednoczesnej pracy. Niezależne funkcje wymagają odpowiedniej liczby sekcji i prawidłowego zasilania.

Wolna sekcja przeznaczona na młot lub skarpówkę może być dobrym punktem wyjścia, lecz nie wolno zakładać tego bez pomiarów i sprawdzenia schematu. W niektórych maszynach zasilanie dodatkowego rozdzielacza wymaga także zapewnienia kontrolowanego powrotu do zbiornika. Samo podłączenie przewodu ciśnieniowego nie tworzy kompletnego obwodu.

Elektrozawory czy dodatkowy rozdzielacz?

Wybór zależy od liczby funkcji, wymaganej niezależności pracy i dostępnych sekcji. Elektrozawory często stosuje się do przełączania jednej istniejącej funkcji na kilka odbiorników. Dodatkowy rozdzielacz jest właściwszy wtedy, gdy osprzęt ma obsługiwać kilka funkcji niezależnie, na przykład otwieranie, zamykanie, wysuwanie i powrót siłownika.

Elektrozawór może dzielić lub przełączać przepływ, ale jego działanie nie oznacza automatycznie, że dwa odbiorniki będą pracować równocześnie. Przy funkcji wymagającej niezależnego sterowania, na przykład głowicy z osobnym otwieraniem i zamykaniem oraz dodatkowym nożem, trzeba policzyć wszystkie potrzebne sekcje. Sposób obsługi może obejmować joystick, pedał albo przełączniki nożne ze stycznikami, lecz sterowanie elektryczne nie zastąpi poprawnie zaprojektowanego obwodu hydraulicznego.

Na co uważać przy montażu?

Największe ryzyko wiąże się z ingerencją w układ LS oraz z niewłaściwym ograniczaniem przepływu. Dławienie oleju przez zbyt mały zawór lub przewód zwiększa straty ciśnienia i może podnosić temperaturę oleju. Z kolei źle dobrany powrót może powodować przeciwciśnienie w odbiorniku, który wymaga swobodnego spływu do zbiornika.

Błędne wpięcie dodatkowego obwodu może zakłócić pracę głównych funkcji maszyny i doprowadzić do uszkodzenia pompy głównej albo rozdzielacza.

W systemie Load Sensing szczególnej uwagi wymaga przewód sygnałowy. Nie wolno traktować go jak zwykłego przewodu ciśnieniowego ani łączyć z przypadkowym portem. Pompa i rozdzielacz muszą otrzymywać prawidłową informację o zapotrzebowaniu na przepływ. Jeśli dokumentacja nie pokazuje sposobu dołączenia kolejnej sekcji, potrzebna jest ocena serwisu hydraulicznego, a nie próba metodą kolejnych podłączeń.

Przed pierwszym uruchomieniem sprawdź następujące elementy:

• Przewody i szybkozłącza mają ciśnienie nominalne dopasowane do układu.
• Średnica przewodów nie ogranicza wymaganego przepływu oleju.
• Nowy rozdzielacz ma właściwy typ centrum, sposób powrotu i zakres ciśnienia.
• Obwód ma zabezpieczenie przed nadmiernym ciśnieniem zgodne ze schematem maszyny.
• Elementy sterowania nie powodują przypadkowego jednoczesnego uruchomienia sprzecznych funkcji.

Po montażu uruchamiaj funkcje stopniowo, bez obciążenia i przy niskich obrotach. Obserwuj reakcję głównych funkcji, temperaturę oleju, pracę pompy oraz ewentualne wycieki. Jeżeli po dołączeniu obwodu ramiona poruszają się wolniej, pompa pracuje głośniej albo olej szybko się nagrzewa, przerwij testy i sprawdź przepływ, powrót oraz sterowanie.

Jak podjąć decyzję?

Zacznij od DTR i schematu, a następnie ustal typ pompy, dostępność wolnych sekcji oraz wymagania osprzętu dotyczące przepływu i ciśnienia. Jeśli istnieje fabryczna linia pomocnicza, można ją rozważyć po potwierdzeniu jej parametrów. Elektrozawory sprawdzą się przy przełączaniu funkcji, natomiast niezależna praca kilku odbiorników zwykle wymaga dodatkowego rozdzielacza.

Brak schematu, układ LS albo wątpliwości dotyczące wydajności pompy to sytuacje, w których warto zlecić projekt i finalne wpięcie serwisowi hydraulicznemu. Koszt konsultacji jest zwykle znacznie mniejszy niż naprawa pompy lub rozdzielacza po błędnej modyfikacji.