Ursus C45 dane techniczne – wymiary, osiągi, spalanie

1947 rok, a na polskich polach pojawia się nowy widok – ciągnik Ursus C-45. Jeśli szukasz dokładnych danych technicznych, wymiarów i spalania tego modelu, znajdziesz je poniżej. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy parametry legendarnego Ursusa pasują do Twoich oczekiwań.

Jak powstał Ursus C-45?

Decyzja o uruchomieniu produkcji ciągników w Polsce zapadła już na początku 1946 roku. Kraj potrzebował prostych i mocnych maszyn, które poradzą sobie na ciężkich, powojennych polach. Zespół inżynierów z Zakładów Mechanicznych Ursus sięgnął po sprawdzony wzór – niemiecki Lanz Bulldog D9506, pozostawiony w wielu egzemplarzach na terenie kraju po II wojnie światowej.

Dokumentację techniczną opracowano pod kierunkiem inż. Edwarda Habicha. Prace zakończono w lipcu 1946 roku, co przy realiach tamtych lat było bardzo szybkim tempem. Prototyp oznaczony jako LB-45 zbudowano na przełomie lutego i marca 1947 roku. Publiczna prezentacja odbyła się 1 maja 1947 roku podczas pochodu pierwszomajowego w Warszawie, co miało duży wydźwięk propagandowy, ale też pokazywało, że Polska potrafi produkować własny ciągnik.

Początki produkcji

Jeszcze w 1947 roku ruszyła seryjna produkcja już pod nazwą Ursus C-45. We wrześniu uruchomiono linię, a do końca roku zbudowano 130 egzemplarzy. W pierwszym kwartale 1948 roku powstało kolejne 227 sztuk, a w samym kwietniu 103 ciągniki. Tempo rosło i na początku lat 50. roczna produkcja sięgała kilku tysięcy maszyn.

Wersje z pierwszych miesięcy miały koła stalowe, znane z charakterystycznych żeber i ostrogi. Dopiero później wprowadzono koła ogumione, które poprawiły komfort oraz trakcję na drogach. Ciągnik o numerze seryjnym 00001 trafił do PGR w Pyrzycach, gdzie pracował na ciężkich, gliniastych glebach. Bez remontu kapitalnego przepracował tam około 12 000 godzin, co dobrze pokazuje trwałość tej konstrukcji.

Modernizacje i eksport

Wraz z upływem lat C-45 stopniowo modernizowano. Zmiany dotyczyły przede wszystkim wyposażenia, szczegółów konstrukcyjnych oraz wersji z kołami ogumionymi. Na bazie starzejącego się modelu powstał Ursus C-451, który rozwijał te same założenia, ale miał lepiej dopracowane detale i pewne ulepszenia eksploatacyjne. Oba modele eksportowano między innymi do Brazylii, Chin i Korei, łącznie około 6000 sztuk.

Dzięki prostocie obsługi i odpornej konstrukcji Ursus C-45 szybko zdobył opinię ciągnika, który potrafi pracować w bardzo trudnych warunkach. Współcześnie rolnicy i kolekcjonerzy cenią go nie tylko za historię, ale też za charakterystyczną pracę jednocylindrowego silnika oraz bardzo prostą mechanikę.

Ursus C-45 był pierwszym polskim ciągnikiem rolniczym produkowanym seryjnie po II wojnie światowej i stał się symbolem mechanizacji powojennej wsi.

Jakie dane techniczne ma Ursus C-45?

Ursus C-45 to typowy ciągnik ciężkiej klasy z tamtego okresu, oparty na jednym bardzo dużym cylindrze. Cała konstrukcja została podporządkowana prostocie, łatwej obsłudze i dużemu momentowi obrotowemu przy niskich obrotach. Najważniejsze parametry kryją się w silniku typu Bulldog C-45 oraz w masywnej, trzybiegowej skrzyni biegów z przyspieszaczem w wersjach na kołach ogumionych.

Silnik i napęd

W Ursusie C-45 zastosowano jednocylindrowy, dwusuwowy silnik średnioprężny typu Bulldog C-45, chłodzony cieczą. Cylinder ustawiono poziomo, co od razu odróżnia tę maszynę od wielu późniejszych konstrukcji. Pojemność skokowa wynosi aż 10 300 cm³. To bardzo dużo jak na jeden cylinder, ale dzięki temu ciągnik osiąga 33 kW (45 KM) przy zaledwie 650 obr./min.

Silnik pracuje na ciężkie oleje naftowe, takie jak olej gazowy. W praktyce oznacza to możliwość spalania paliwa gorszej jakości niż typowy olej napędowy, co w realiach lat 40. i 50. miało ogromne znaczenie. Jednostkowe zużycie paliwa przy normalnym obciążeniu wynosi około 280 g/(KM×godz). Rozruch wymaga podgrzania gruszki żarowej ręczną lampą lutowniczą, a następnie uruchomienia silnika przy pomocy koła kierownicy wsuniętego w boczne koło zamachowe.

Jeśli chcesz szybko uporządkować najważniejsze cechy silnika, warto spojrzeć na listę parametrów:

• typ silnika Bulldog C-45, dwusuwowy, średnioprężny, jednocylindrowy, chłodzony cieczą,
• pojemność skokowa 10 300 cm³, cylinder poziomy,
• moc znamionowa 33 kW (45 KM) przy 650 obr./min,
• praca przy normalnym obciążeniu przy około 630 obr./min,
• praca luzem od około 350 obr./min,
• stopień sprężania około 4,75,
• średnica cylindra 225 mm, skok tłoka 260 mm.

Skrzynia biegów i prędkości jazdy

Ciągnik wyposażono w trzybiegową skrzynię biegów, zblokowaną z silnikiem. W wersji na kołach stalowych dostępne są trzy biegi do przodu i jeden wsteczny. W wariantach na kołach ogumionych pojawia się przyspieszacz, który zwiększa liczbę przełożeń do 6 biegów do przodu oraz 2 biegów wstecznych. Dzięki temu C-45 jest w stanie pracować w polu oraz poruszać się z większą prędkością po drogach.

Zakres prędkości wygląda inaczej w każdej wersji. Ciągnik na kołach stalowych porusza się mniej więcej od 3,5 do 6,2 km/h w przód. Wariant z kołami ogumionymi oferuje znacznie szerszy przedział, od około 3,3 do 16,7 km/h. W praktyce pozwala to zarówno powoli orać, jak i całkiem sprawnie dojechać z gospodarstwa na odległe pole.

Układ jezdny

Ursus C-45 był produkowany w dwóch głównych odmianach, które różniły się przede wszystkim kołami oraz prześwitem. Wersja stalowa jest cięższa w prowadzeniu na drodze, ale dobrze „wgryza się” w glebę podczas orki. Wariant ogumiony zapewnia lepszy komfort, wyższą prędkość maksymalną oraz większą siłę uciągu.

Rozstaw osi w obu wydaniach wynosi około 2035 mm. Różnice pojawiają się w rozstawie kół oraz w prześwicie. Przy kołach stalowych prześwit w najniższym punkcie podwozia sięga około 330 mm, a przy ogumionych spada do około 220 mm. Z kolei obciążenie osi w gotowości do pracy rozkłada się w przybliżeniu na 1340–1400 kg z przodu oraz 2260–2290 kg z tyłu, co daje masę całkowitą zbliżoną do 3,6 t.

Jakie wymiary ma Ursus C-45?

Wymiary Ursusa C-45 są różne w zależności od zastosowanych kół. Zmienia się długość, szerokość, wysokość oraz prześwit. To ważne, gdy ciągnik pracuje w niskich budynkach, porusza się po wąskich drogach lub ma być transportowany na lawecie. Zmiana kół stalowych na ogumione wpływa także na rozstaw kół przednich i tylnych.

Wymiary z kołami stalowymi

W wersji z kołami stalowymi Ursus C-45 ma długość około 3542 mm, szerokość około 1675 mm i wysokość mniej więcej 2300 mm. Rozstaw osi pozostaje stały i wynosi 2035 mm. Rozstaw kół przednich w tej odmianie to około 1370 mm, tyle samo wynosi rozstaw kół tylnych. Taki układ dobrze sprawdza się podczas pracy w polu, zwłaszcza na cięższych glebach.

Prześwit w najniższym punkcie podwozia sięga tu około 330 mm. Dzięki temu ciągnik nie „siada” łatwo na nierównościach i radzi sobie na wyboistym terenie. Wysokość osadzenia zaczepu rolniczego wynosi około 440 mm, a hak pociągowy można mocować na trzech wysokościach: mniej więcej 870, 800 i 675 mm. Pozwala to dopasować zaczep do różnych maszyn towarzyszących.

Wymiary z kołami ogumionymi

Po przejściu na koła ogumione nadwozie nieco się zmienia. Długość całkowita spada do około 3522 mm, natomiast szerokość rośnie do około 1835 mm. Ciągnik staje się więc nieco szerszy, ale krótszy. Wysokość zmniejsza się do około 2190 mm, co bywa korzystne przy wjazdach do niższych budynków gospodarczych.

Rozstaw kół przednich w tej odmianie wynosi w przybliżeniu 1420 mm, a kół tylnych około 1505 mm. Prześwit zmniejsza się do około 220 mm, co jest efektem zastosowania innych kół i opon. Zaczep rolniczy znajduje się na wysokości mniej więcej 385 mm, a hak pociągowy można osadzić na około 820, 750 i 625 mm. Minimalny promień skrętu w obu wersjach waha się w granicach 4,4–4,5 m.

Dla szybkiego porównania najważniejszych parametrów obu odmian warto spojrzeć na prostą tabelę:

Jakie osiągi i uciąg oferuje Ursus C-45?

Parametr, który najbardziej interesuje wielu użytkowników zabytkowych ciągników, to siła uciągu. Ursus C-45 na kołach stalowych generuje uciąg około 17 kN, czyli mniej więcej 1750 kG. W wersji z kołami ogumionymi wartość ta rośnie do około 21,5 kN, czyli około 2200 kG. Dla dawnego gospodarstwa to oznaczało możliwość ciągnięcia ciężkich pługów, bron talerzowych czy przyczep załadowanych zbożem.

Zakres prędkości, szczególnie w wersji na kołach ogumionych z przyspieszaczem, pozwalał łączyć pracę polową z transportem. Biegi od 3,3 do 5,8 km/h były używane głównie podczas orki i uprawy. Wyższe przełożenia, czyli 9,4, 12,6 i 16,7 km/h, sprawdzały się przy przejazdach na większe odległości. Prędkość wsteczna sięgała około 4,1 km/h, a w wersji przyspieszonej nawet około 11,9 km/h.

Gdzie taki ciągnik radził sobie najlepiej? Dobrym przykładem są prace, w których liczy się wysoki moment obrotowy i stabilna prędkość jazdy:

• orka na glebach ciężkich i gliniastych z pługami wieloskibowymi,
• ciągnięcie ciężkich bron i kultywatorów podczas uprawy przedsiewnej,
• transport płodów rolnych na przyczepach po drogach gruntowych,
• napęd stacjonarny maszyn, na przykład młocarni, przez wał odbioru mocy,
• prace leśne związane z zrywką drewna na krótkich odcinkach.

Jednocylindrowy silnik o dużej pojemności zapewnia wysoki moment już od niskich obrotów. Dzięki temu C-45 nie potrzebuje dużej prędkości obrotowej, by „pociągnąć” ciężki zestaw. W praktyce rolnicy często wykorzystywali go tam, gdzie lżejsze ciągniki nie radziły sobie z trakcją.

W testach polowych Ursus C-45 potrafił przepracować wiele godzin pod pełnym obciążeniem, utrzymując stałą prędkość orki na trudnych glebach.

Jakie spalanie ma Ursus C-45?

Spalanie Ursusa C-45 najlepiej opisać przez jednostkowe zużycie paliwa. Producent podawał wartość około 280 g/(KM×godz) przy normalnym obciążeniu. Oznacza to, że na każdą godzinę pracy przy wykorzystaniu 1 KM mocy silnik zużywa około 280 g ciężkiego oleju naftowego. Przy pełnej mocy 45 KM daje to mniej więcej 12,6 kg paliwa na godzinę. Jeśli przyjmiemy gęstość paliwa na poziomie około 0,85 kg/l, spalanie można oszacować na około 14–15 l/h przy wysokim obciążeniu.

W praktyce zużycie paliwa bywało niższe, bo ciągnik rzadko pracował cały czas na pełnej mocy. Podczas lżejszych prac polowych lub w transporcie spalanie spadało, co potwierdzało wielu użytkowników z PGR-ów i gospodarstw indywidualnych. Na zużycie wpływał także stan techniczny silnika, jakość paliwa oraz sposób rozgrzewania gruszki żarowej. Niewłaściwa obsługa rozruchu mogła powodować większe dymienie i większe zużycie paliwa w początkowej fazie pracy.

Czy dzisiaj spalanie rzędu kilkunastu litrów na godzinę jest akceptowalne? Dla nowoczesnego gospodarstwa to wysoka wartość, ale w przypadku kolekcjonerskiego Ursusa C-45 ciągnik pracuje zazwyczaj okazjonalnie. Wtedy ważniejsza staje się oryginalność konstrukcji, dźwięk dużego, jednocylindrowego silnika i satysfakcja z użytkowania historycznej maszyny niż sama ekonomia paliwowa.

Stare instrukcje obsługi podkreślały, że regularna konserwacja i pilnowanie parametrów pracy pomagają ograniczyć zużycie paliwa. Chodziło między innymi o właściwe regulowanie dawki paliwa, kontrolę chłodzenia oraz utrzymywanie odpowiedniej prędkości obrotowej. Gdy użytkownik dbał o te elementy, C-45 odwdzięczał się stabilną pracą i powtarzalnym spalaniem.